تجهیزات لازم برای منبت کاری مبل

سمیرا کرم پور 
  بازدید : 11
چهارشنبه 4 مرداد 1402 زمان : 0:17 


1
2
3
4
5

منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل هنر جان بخشیدن به چوب است. از طرف دیگر کلاسیک به عنوان سبکی مجلل و باشکوه در صنعت مبلمان شناخته می شود. مبلمان در زندگی مدرن امروز یکی از اِلمان های جدا نشدنی در طراحی دکوراسیون به شمار می آید. برای تکمیل چیدمان و دکوراسیون هر مکانی از طرح و سبک خاصی استفاده می شود. در مکان هایی مانند اداره، منزل، ویلا و… مبلمان نقش موثری در چیدمان کلی آن مکان دارد.

برای مبلمان دو نقش مهم تعریف شده است:

زیبایی بخشیدن به فضا و دکوراسیون
راحتی و آرامش در زمان نشستن بر روی مبل

مهمترین ملاک در انتخاب یک دست مبلمان، سبک طراحی آن است. با یک انتخاب مناسب فضای هارمونیک و دلنشینی را بسازید. نباید در هم ریختگی و ناهمخوانی بصری در دکوراسیون به چشم بیاید.

به طور کلی طراحی دکوراسیون به دو سبک تقسیم می شوند:

سبک کلاسیک
سبک مدرن

طراحی و انتخاب مبلمان بیشترین همخوانی و هماهنگی را با کلیت دکوراسیون داخلی ایجاد می کند. زمانی که سبک کلاسیک را انتخاب کنید لاجرم باید مبلمان نیز به سبک کلاسیک انتخاب شوند.

مبلمان نیز با توجه به طراحی و ساخت به چند بخش تقسیم می شوند:

کلاسیک
استیل یا سلطنتی
مدرن، اسپرت و راحتی
برای چیدمان به سبک کلاسیک مبلمان باید کلاسیک یا استیل انتخاب شوند. منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل ویژگی بارز این سبک می باشد. در ادامه بیشتر توضیح داده می شود.

منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل، شاکله وجودی آن
شاکله وجودی مبلمان کلاسیک یا استیل هنر منبت کاری است. اگر منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل نباشد دیگر چیزی با نام مبلمان کلاسیک و استیل وجود نخواهد داشت. منبت کاری هنری اصیل و ایرانی است که از کنده کاری و حکاکی های ظریف و درشت بر روی چوب به وجود می آید. وجه تمایز منبت کاری با معرق در ابزاری است که استفاده می کنند.

در فرهنگ لغات دهخدا منبت به معنای رویانیده شده است. نقش هایی که بر روی سطحی برجسته توسط استاد منبت کار اجرا می شوند. چوب بهترین گزینه در طبیعت برای هنر منبت کاری است. قدمت این هنر نزد ایرانیان به پیش از اسلام و حتی بیشتر برمی گردد.

منبت کار نیز به فردی می گویند که با هنر دست، ذهن خلاق و ذوق هنری خود نقوشی زیبا و بی نظیری را بر روی چوب به وجود می آورد.

منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل به چند نوع تقسیم می شود:

حکاکی: از گود کردن درون چوب به وجود می آید.
برجسته نمایی: نقوش به صورت برجسته و بالاتر از سطح زمینه هستند.

برجسته نمایی نیز به چهار نوع تقسیم می شود:

منبت کاری سطحی
منبت‌کاری نیمه عمیق
منبت کاری عمیق
پیکره

دو روش منبت کاری برای زیباسازی چوب وجود دارد:

منبت کاری با هنر دست: در طول تاریخ این هنر انسان بوده است که نقش هایی را بر پیکره هر شی زده است. هنر منبت به وسیله شخص منبت کار اجرا می شود که اهمیت و ارزش بسیار بالایی دارد. این هنر زیبا و اصیل ایرانی با ابزارهایی مخصوص به چوب جان می بخشد. منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل با هنر دست ارزش و قیمت بسیار بالاتری دارد.

منبت کاری صنعتی: با پیشرفت علم و تکنولوژی از دستگاه لیزر cnc مخصوص چوب برای منبت کاری استفاده می شود. دستگاه به وسیله برنامه ای از پیش طراحی شده عملیات حکاکی و کنده کاری را انجام می دهد. انسان هیچ گونه دخالتی در اجرا ندارد و فقط دستگاه را کنترل می‌کند.

هرچقدر چوب استفاده شده سخت تر، متراکم تر و گره های کمتری داشته باشد کیفیت بهتری خواهد داشت. از سخت چوب هایی مانند راش، گردو، بلوط، شمشاد، گلابی و عناب استفاده می کنند. یکی از مزیت های چوب این است که هرگز از مد نمی‌افتد و مقاومت بسیار بالایی دارد. سخت چوب ها سنگین وزن هستند، به دلیل اینکه بافت آن ها تراکم بالایی دارند.

منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل یک شیوه تزیین است که آن را زیباتر می کند. ظرافت و دقت در نقوش طراحی شده در چوب مبلمان بسیار اهمیت دارد. از این جهت منبت کاری یک هنر بسیار محبوب و پرکاربرد شناخته می شود.

برای سبک کلاسیک یک تعریف واحد بیان نشده است. سبک کلاسیک در واقع برگرفته از هنر غربی است. به عنوان مثال طرح های آن از نقش‌ های سنتی و اصیل پیروی می کنند.

در کنار واژه مبلمان کلاسیک کلمه مبل استیل نیز استفاده می ‌شود. این سبک از طراحی شباهت هایی با یکدیگر دارند. البته تفاوت های نیز در آن ها مشاهده می شود. به طور کلی سبک کلاسیک مبلمان با دکوری های مدرن امروزی همخوانی بیشتری دارد. مبل استیل همان مبلمان سلطنتی است که با کلمه استایل بیان می‌شود. امروزه از تلفظ عمومی استیل استفاده می شود. هیچگونه فلزی مانند استیل در طراحی و ساخت این سبک از مبلمان استفاده نمی شود و تمام چوب است.

میزان منبت کاری در مبلمان استیل بسیار بیشتر است. شلوغی نقوش و برجستگی در این سبک بیشتر به چشم می آید. تمام قسمت ها مانند تاج، دسته ها، پایه های مبل، میز جلو مبلی، میز عسلی و… منبت‌کاری شده هستند. یک سبک کاملا رسمی و تشریفاتی است که در قسمت پذیرایی منزل از آن استفاده می‌ کنند. ظاهر مبلمان استیل بسیار شکوهمند و مجلل تر است.

چوب در منبت کاری
میزان چوبی که برای منبت کاری در مبلمان کلاسیک یا استیل استفاده می شود متفاوت است. در مبلمان استیل از چوب بیشتری استفاده می‌ کنند. به دلیل اینکه ابعاد قسمت ‌های منبت‌کاری شده ضخامت و عرض بیشتری دارند. در مقابل در سبک کلاسیک چوب کمتری استفاده می ‌شود. نقوش حکاکی شده نیز ظریف تر هستند. مبلمان کلاسیک نسبت به استیل وزن کمتری دارند.

اگر در هر دو سبک تمام متریال ها شبیه یکدیگر باشند باز هم قیمت مبلمان استیل بیشتر است. به دلیل اینکه چوب منبت کاری شده بیشتری استفاده شده است. به طور کلی کیفیت متریال های به کار رفته در مبلمان استیل مرغوب تر و گران قیمت تر هستند. از پارچه ‌های کریستال، مخمل و چوب هایی مانند گردو و راش در تولید این سبک از مبلمان استفاده می کنند.

منبت کاری دستی

ابزارها راه ارتباط بدن ما با جهان هستند. دست‌های ما هم برای ورود به جهان منبت کاری، اول باید ابزار منبت کاری را بشناسند تا بتوانند خودشان را برای آشنایی با یکی از زیباترین صنایع دستی آماده کنند. ما اینجاییم تا با همدیگر یک تجربۀ ذهنی ابتدایی از این وسایل منبت کاری داشته باشیم، بعدها که حرفه‌ای شدید و دستتان راه افتاد، مطمئن باشید طوری با ابزار منبت کاری برخورد خواهید کرد انگار که این‌ها جزوی از وجودتان است. الان در نقطۀ شروع یک تجربۀ تازه هستید پس تا می‌توانید این ابزارها را دقیق‌تر بشناسید و بعد کار کردن با آن‌ها را شروع کنید تا این تجربه همیشه تازه بماند. اکتیک هم پابه‌پای شما خواهد آمد تا تجربه‌های جدید و منحصر‌به‌فرد در کنار متخصصان و باتجربه‌ها را به شما تقدیم کند و لذت یادگیری را برای شما دوچندان کند. کشف این تجربه با اکتیک هم به‌صورت حضوری و هم به‌صورت آنلاین ممکن است، پس شما کافی است برای ارتباط با جهان جذاب منبت کاری، شوق زیبای خودتان را به اراده گره بزنید.

چاقوی حکاکی
چاقوهای حکاکی می‌توانند یکی از بهترین ابزارهای حکاکی روی چوب برای مبتدیان باشند چراکه همه‌کاره هستند و در اندازه‌های مختلف وجود دارند. برخی از پروژه‌ها را می‌توان تنها با استفاده از یک چاقوی حکاکی تکمیل کرد. از چاقوی حکاکی می‌توانید برای ترسیم طرح کلی روی چوب استفاده کنید، کنده‌کاری برای ایجاد فرورفتگی و یا برجستگی روی چوب را انجام دهید و همچنین برای اضافه کردن جزئیات از آن بهره ببرید. این ابزار منبت کاری دارای تیغه اریب، صاف و گرد است، و اندازه‌های مختلفی هم دارد. تیغه این چاقو هدف آن را تعیین می‌کند و اندازه تیغه میزان جزئیات کار را مشخص می‌کند. ازآنجاکه هنگام منبت‌کاری روی چوب، انجام کارهای جزئی و ایجاد تزئینات اغلب با چاقوی حکاکی انجام می‌شود، تیز بودن این ابزار اهمیت زیادی دارد. انواع چوبی که برای منبت‌ کاری استفاده می‌شود طیف وسیعی بین نرم و سخت خواهد داشت، به همین دلیل شما باید نحوه کنترل برش‌های خود را تمرین کنید و شیوه صحیح در دست گرفتن این ابزار منبت کاری را بدانید.

اسکنه
علاوعلاوه بر چاقوهای تیز و باکیفیت، به انواع اسکنه برای منبت‌کاری نیاز خواهید داشت. قدرت زیاد این ابزار منبت کاری آن را برای ایجاد کردن شکاف بر روی چوب و ساخت زبانه مناسب کرده است. همچنین با اسکنه می‌توانید چوب‌های اضافی را بتراشید و اتصالات چوبی پیچیده ایجاد کنید. اسکنه‌ها بسته به‌اندازه و شکل برشی که می‌خواهید روی چوب ایجاد کنید، از تیغه‌های مختلفی برخوردار هستند. بااین‌حال می‌توان اسکنه‌های مخصوص کنده‌کاری روی چوب را به دو دسته اصلی تقسیم کرد: اسکنه‌های تخت (straight) و گوژ (Gouge).

انواع اسکنه منبت کاری
در این بین دو نوع اسکنه تخت (اسکنه‌هایی که تیغه آن‌ها خمیده نیست) وجود دارد: اسکنه تیغه اریب (skew) و اسکنه مستطیلی. اسکنه تیغه اریب، اسکنه‌ای است که از دو طرف خود اریب شده و فرمی ذوزنقه‌ای شکل دارد. از این ابزار معمولاً برای برداشتن سریع چوب‌های اضافی از سطح چوب، کار بر روی گوشه‌ها و داخل کنده‌کاری‌ها استفاده می‌شود. اسکنه تیغه مستطیلی خود در دو شکل ضخیم و نازک وجود دارد؛ هنگام کار بروی چوب‌های سخت و مقاوم، از اسکنه تیغه مستطیلی ضخیم به کار می‌رود و برای انجام کنده‌کاری‌های ظریف از اسکنه تیغه مستطیلی نازک استفاده می‌شود. نگران نباشید، به سمت تجربه کردن منبت کاری که قدم بردارید، شناخت بهترین چوب برای کنده‌کاری به شما در ابزارشناسی هم کمک خواهد کرد.

اسکنه‌های گوژ که به اسکنه تیغه خمیده نیز معروف هستند، برای ایجاد برش‌های عمیق و گرد ساخته‌شده‌اند. شکل نیم‌دایره این اسکنه آن را برای انواع پروژه‌های کنده‌کاری مانند کنده‌کاری مجسمه، کنده‌کاری برجسته و حکاکی مناسب می‌کند. علاوه بر موارد بالا پرداخت‌های دقیق و نهایی بر روی کار نیز با این ابزار منبت کاری امکان‌پذیر است.

مغار منبت کاری

مغار، مهم‌ترین ابزار منبت ‌کاری محسوب می‌شود، تیغه فولادی تیز و برنده این ابزار آن را به مهم‌ترین همراه هر منبت ‌کاری تبدیل کرده است. کنده‌کاری روی چوب و تراشیدن آن برای رسیدن به فرم موردنظر منبت‌کار توسط مغار انجام می‌شود. این ابزار منبت کاری در اندازه و اشکال مختلف در بازار وجود دارد. هر مغار از دو بخش دسته و تیغه تشکیل ‌شده است. دسته مغار را از جنس چوب و یا پلاستیک می‌سازند؛ حرفه‌ای‌ها و باتجربه ها مغارهای دسته چوبی را به دلیل مقاومتشان در برابر ضربه‌های چکش به مغارهای دسته پلاستیکی ترجیح می‌دهند. علاوه بر دسته عامل دیگری که مغارها را باهم متمایز می‌کند شکل تیغه آن‌هاست، هر تیغه با توجه به کارایی آن از فرم مختلفی برخوردار شده است.

انواع مغار منبت کاری:

مغار چاقویی
مغار گلویی یا مغار مشتی
مغار نیم باز
مغار تخت
مغاره شفره

مغار چاقویی، تیغه‌ای کوتاه و شبیه چاقو دارد، فرمی که وظیفه کنده‌کاری‌های دقیق و حکاکی نقش‌های ظریف را به آن محول کرده است. مغار گلویی هم به مغار مشتی معروف است، برای ایجاد حفره‌ها و منحنی‌های عمیق یا کم‌عمق روی چوب استفاده می‌شود. این ابزار منبت کاری که تیغه‌ای با لبه‌های منحنی و اسکوپ شکل دارد، به شما امکان می‌دهد با زاویه تندتر به کار نزدیک شوید. مغار گلویی برای اجرای پروژه‌هایی که نیاز به کنده‌کاری و ایجاد حفره دارند، مانند حکاکی کاسه و یا ایجاد لبه‌های منحنی ابزار بسیار مناسبی است.

برای کار بر روی قسمت‌هایی از چوب که دارای انحنا باشد، مغار نیم‌باز می‌تواند ابزار مناسبی باشد. تیغه این ابزار در قسمت انتهایی خود انحنای کمی دارد. مغار تخت هم برای کار بر روی سطح چوب به‌منظور کندن زمینه طرح و ایجاد خطوط مستقیم و یا ایجاد سطح صاف از این ابزار استفاده می‌شود، این مغار را می‌توان در انواع مختلف مانند مغار تخت قاشقی، مغار تخت نیم‌باز و مغار تخت سر کج در بازار مشاهده کرد.

مغار شفر ابزاری است که از دو لبه مستقیم متصل ‌به‌هم تشکیل ‌شده است و فرمی شبیه به وی انگلیسی دارد. فرمی که آن را برای جدا کردن طرح پروژه از زمینه کار مناسب کرده است. به همین دلیل به مغار شفر، «ابزار جداسازی» نیز می‌گویند. هنگام کنده‌کاری نقش برجسته و ایجاد بافت بر روی کار و همچنین حکاکی اشکال ظریف مانند حروف، نماد از مغار شفر بسیار استفاده می‌شود. شفر با توجه به زاویه تشکیل‌شده بین دو لبه تیغه‌اش از انواع مختلفی برخوردار است. هرچه مغار شفر زاویه کوچک‌تری داشته باشد، برای برش‌های کم‌عمق و باریک و ایجاد طرح‌های ظریف مناسب‌تر می‌شود و زوایای بزرگ‌تر امکان ایجاد طرح و نقش‌های درشت‌تر و جداسازی طرح کلی از زمینه چوب را فراهم می‌آورند. می‌بینید که عملا مغار یکی از اصلی‌ترین وسایل منبت کاری است.

چکش
ابزار منبت ‌کاری بعدی، چکش حکاکی روی چوب است. هنگام استفاده از اسکنه و یا مغار، چکشی که برای ضربه زدن به ابزار انتخاب می‌شود بخش مهمی از برش و طرح نهایی را تعیین می‌کند. چکش مناسب برای منبت کاری چکشی است که با ایجاد نیروی کافی، از خستگی بیش‌ازحد بازو جلوگیری کند، به دسته‌های اسکنه و یا مغار آسیب وارد نکند، تیغه ابزار مورد استفاده منبت‌کار را تغییر شکل ندهد و از همه مهم‌تر، هنرمند هنگام کار با چکش باید بتواند به‌راحتی میزان ایجاد بریدگی‌ها را کنترل کند.

اگر قصد خرید چکش منبت کاری داشته باشید احتمالا با سه نوع چکش مواجه می‌شوید. چکش لاستیکی یا پلاستیکی که به دلیل قدرت کمتر برای استفاده در سطوح چوبی حساس تر استفاده می‌شود تا هنگام ضربه زدن به بافت چوب آسیب نزنیم. چکش حکاکی که نوع محکم‌تری است و برای چوب‌های محکم و به طور کلی در حکاکی روی چوب و سنگ و فلز کاربرد دارد. و آخرین مورد هم کوبه منبت کاری است که باز هم برای ضربه زدن و ایجاد فرم و شکل استفاده می‌شود، کاربردش چیزی بین چکش حکاکی و چکش لاستیکی است و گاها برای کوبیدن میخ چوبی هم استفاده می‌شود.

گیره منبت کاری
یکی از نیازهای اصلی برای ایجاد یک اثر هنری قابل‌ارائه، توانایی کنترل و تمرکز بر روی اثر، در کل فرایند ساخت است. در هنر منبت ‌کاری، گیره‌ها امکان رسیدن به این امر را تسهیل می‌بخشند. گیره‌ها به منبت‌کار کمک می‌کنند تا یک تنه چوبی را در حین کنده‌کاری، حکاکی، طراحی و یا رنگ‌آمیزی، در جای خود ثابت نگه دارد و امکان کنترل بیشتری بر روی هر پروژه را فراهم می‌آورند. به‌علاوه از گیره، برای نگه‌داشتن قطعات چوب پس از چسباندن به یکدیگر نیز استفاده می‌شود.

منبت کاری با دستگاه C N C

از دیرباز تاکنون، بخش قابل توجهی از منبت کاری با دست انجام می شده است. اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی و ورود دستگاه های سی ان سی منبت، می توان از آنها جهت منبت کاری بر روی چوب استفاده کرد. با استفاده از دستگاه CNC مخصوص منبت، ابتدا قطعه چوبی مورد نظر را، اسکن سه بعدی کرده و از آن یک فایل کامپیوتری تهیه می کنند و فایل کامپیوتری را جهت تراش و کنده کاری به دستگاه ارسال مینمایند. همچنین با استفاده از نرم افزارهای طراحی سه بعدی، می توان طرح و مدل دلخواه را طراحی کرد و از فایل کامپیوتری آن جهت ساخت قطعات منبت با استفاده از دستگاه بهره برد.

منبت کاری با دستگاه سی ان سی منبت در مقایسه با منبت کاری به روش دستی مزایای متعددی دارد:

افزایش سرعت انجام کار در مقایسه با منبت کاری به روش سنتی
امکان منبت کاری طرح های ظریف
امکان تولید انبوه قطعات منبت
هم شکل و هم اندازه بودن تمام قطعات منبت ساخته شده

دستگاه CNC منبت قابلیت تولید انواع محصولات منبت را که هنرمندان منبت کار با استفاده از ابزار مربوطه و به روش دستی تولید می کنند را دارد،از جمله این محصولات:

• قطعات منبت مورد استفاده در میز، صندلی، بوفه، ویترین، کنسول، شومینه چوبی و ...

• طراحی سه بعدی طرح های منبت ایرانی و اسلیمی قابل اجرا بر روی انواع دستگاه CNC

• ساخت قطعات منبت مورد نیاز برای تولید انواع سرویس خواب، میز، بوفه، ویترین، ساعت دیواری، قاب آینه منبت

منبت کاري هنري است مشتمل بر حکاکي و کنده کاري بر روي چوب . اين هنر دستي نماد احساس، ادراک ، انديشه و خلاقيت هنرمندانی است که با ذوق و سليقه سرشار ، اثر هنري را ابداع مي کنند.

كلمه ي منبت به معني كنده كاري روي چوب مي باشد و منبت كار كسي است كه روي چوب عمل كنده كاري را انجام مي دهد. اين فن، سابقه اي بسيار طولاني دارد؛ تا آنجائیکه آغاز تاريخ منبت را مي توان به زماني نسبت داد كه انسان براي اولين بار با ابزارهاي تيز و برّنده آشنا شد و چوب را تراش داد.

در حال حاضر منبت كاري دستی نیز در گوشه و كنار ايران همچنان رواج دارد و مي توان شهرهاي تهران، اصفهان، شيراز، آباده، و شاهرود را از مراکز منبت كاري دانست. طرح هاي اصيل ايراني شامل اسليمي ها، ختايي، گل و بوته، گل و مرغ مي باشد كه تدريجاً انواع طرح هاي خارجي نیزمانند گوشواره اي، فرشته اي و طرح های سنتی و رایج کشورهای دیگر به هنر ایرانی وارد شده است.